Leon Roppel
Biografia
Leon Roppel urodził się 19 września 1912 roku w Wejherowie w rodzinie kaszubskiej. Już od młodości interesował się kulturą kaszubską. Ukończył miejscową szkołę powszechną i Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego, a w 1933 roku podjął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (germanistyka i filologia słowiańska). Dzięki archiwalnemu przywilejowi otrzymywał stypendium burmistrza Wejherowa Teodora Bolduana dla zdolnych studentów. Pisywał felietony o tematyce kaszubskiej i publikował w gazetach pomorskich, w tym Gazecie Gdańskiej, Rodzinie Kaszubskiej i Wejherowskiej Klëce; czasem posługiwał się pseudonimem Józef Larski.
Zbierał i inspirował się folklorem Kaszub, starał się unikać konfliktów politycznych i godzić Kaszubów z Polakami. Uważał język kaszubski za dialekt i Kaszubów za szczep polski. W twórczości kładł nacisk na zrozumiałość, stosował uproszczoną pisownię i naturalne słownictwo. Krótko przed wojną napisał książkę Na Jantôrowym Brzegu. Powiôstki kaszebskie. Dzél I, wydaną w Wejherowie w 1939 roku, a spaloną później przez hitlerowców; jeden z ocalałych egzemplarzy znajduje się w Muzeum Pisma i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
W 1939 roku podjął pracę jako nauczyciel języka niemieckiego w szkole na Kresach. Podczas wojny przebywał poza granicami kraju i pracował jako księgowy. Po wojnie wrócił do Sopotu, pracował w radiu Gdańsk i publikował w prasie regionalnej, m.in. w Zrzeszeniu Kaszubskim. W 1945 roku ukończył studia germanistyczne na UJ i poślubił Marię Makowską. Pracował także jako księgowy i osiadł w Gdyni-Orłowie. Miał syna i córkę.
Pod koniec 1955 roku wraz z Janem Piepką napisał i opublikował pierwszą po wojnie książkę kaszubską Nasze stronë. Wstęp do książki napisał Lech Bądkowski; wydano 3200 egz. Rok później Roppel wziął udział w założeniu Zrzeszenia Kaszubskiego i zasiadł w jego władzach, m.in. jako członek Komisji rewizyjnej; współzałożył także oddział w Gdyni i publikował w dwutygodniku Kaszëbë. W latach 60. bronił działaczy kaszubskich oskarżanych o separatyzm.
W Zrzeszeniu pisarz poświęcił się pracy wydawniczej i w latach 1956–1958 przygotował utwory m.in. F. Sędzickiego, A. Majkowskiego i J. Karnowskiego. Ukazały się one nakładem Wydawnictwa Morskiego w serii Biblioteczka Kaszubska, którą Roppel redagował. Wydał także własny zbiór Orzechë do ucechë abo pół tësąca kaszëbskich zagôdk (Gdańsk 1956, 2000 egz.) oraz Pieśni z Kaszub w opracowaniu Władysława Kirsteiny z wstępem prof. Andrzeja Bukowskiego (Gdańsk 1958). Najpopularniejsza kompozycja z tego zbioru to Z piesnią do Cebie jidzemë, Mateńko.
Roppel prowadził również działalność naukową: był członkiem Polskiego Towarzystwa Nautologicznego, Instytutu Bałtyckiego i Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. Na łamach czasopism naukowych pisał o kulturze Kaszub, m.in. o wierzeniach. W 1955 roku napisał Przegląd historyczny prac nad polskim słownictwem morskim. Na początku lat 60. zaczął uczyć języka niemieckiego w Akademii Morskiej w Gdyni i Wyższej Szkole Pedagogicznej w Sopocie (późniejszym Uniwersytecie Gdańskim); pracował tam do emerytury w 1977 roku. W 1968 roku był jurorem na II Ogólnopolskim Festiwalu Pieśni o Morzu w Wejherowie, a nazwa głównej nagrody festiwalu – Złocistego Żagla – została zainspirowana przez niego.
Przez całe życie Leon Roppel tworzył kaszubskie wiersze i opowieści, publikował zbiory folkloru i antologie, upowszechniał literaturę Kaszub za granicą. Opracował m.in. zbiory Ma jesma od morza. Poezja i proza kaszubska o morzu (Gdańsk 1963), Z księgi mądrości morzan. 13 centurii przysłów i powiedzonek kaszubskich o morzu (Gdańsk 1965) i Wybór współczesnej poezji kaszubskiej (Gdańsk 1967). Napisał krótkie dramaty We żniwa i Żeglarz Złocistego Słońca oraz biografie Florian Ceynowa. Twórca i redaktor wielu opracowań, zmarł 12 maja 1978 roku w Gdyni-Orłowie i został tam pochowany. W 1988 roku ukazał się zbiór wszystkich jego wierszy pt. Z piesnią do Cebie jidzema Mateńko; tomik ten zredagowała I. Trojanowska.